De Heren en Vrouwen van Terschelling

Hiervan zijn er diverse geweest, ook wel eens tegelijk. Zij bemoeiden zich nauwelijks met hun ver weg gelegen bezit. De bevolking ging haar eigen gang. De Stinswier bij Oosterend en de Worf bij Lies zijn twee zichtbare herinneringen aan de middeleeuwse tijd. Twee groene heuveltjes met een doorsnede van ongeveer 25 meter waarop de stinzen van de leidinggevende stand gestaan hebben. De eerste sporen van een leidende groep op Terschelling die op papier terug te vinden is dateerd uit 1322.

Door voorname inwoners te benoemen tot schout probeerde Graaf Willem III de Friezen voor zich te winnen. Zo ook op Terschelling. Clays Elfssone werd opgedragen om voor de graaf recht te spreken, opgelegde boeten te innen en, kortom, namens hem alle rechten uit te oefenen die hem als graaf naar zijn mening toekwam.

Familiewapen van de Popma's, die zich tot 1502 als Heren van Terschelling gedroegen.

Terschelling gold als land, een in feite onafhankelijk miniatuurstaatje. De drang naar onafhankelijkheid is vermoedelijk de aanleiding geweest om in 1483 een vriendschapsverdrag te sluiten met koning Edward IV van Engeland. De Engelse koning was geen onbekende in de Nederlanden. Eerder had hij al soortgelijke verdragen afgesloten met de grietmannen van Oostergo en Westergo.

Na diverse beleningen en overdracht door erfenis, werd Terschelling in 1583 door de Staten van Holland als vijandelijk bezit in beslag genomen. Pas in 1609, toen het twaalfjarig bestand gesloten werd, kreeg Karel van Aremberg het familiebezit terug. In 1611 liet hij een uitvoerig rapport over Terschelling opstellen, dat nog steeds een belangrijke bron van informatie is.

Terschelling en Griend werden in 1615 verkocht aan de Staten van Holland. Had zijn verre voorvader Gerrit van Heemskerck nog 2000 Hollandse gouden schilden betaald, de Staten van Holland kochten het terug voor 52000 gulden plus een geborduurd (wand)tapijt ter waarde van 2900 gulden. Het beheer lag nu in handen van de Grafelijkheids Rekenkamer, het dagelijks bestuur aan de Gecommitteerde Raden van de Staten van Holland en Westfriesland. Na de Franse tijd kwam Terschelling aan de provincie Noord-Holland. In 1942 voegde de Duitse bezetter Terschelling en Vlieland bij Friesland wat zo gebleven is.